ZWIĄZEK SYBIRAKÓW – POWSTANIE I DZIAŁALNOŚĆ
Związek Sybiraków powstał w 1928 roku. Na honorowego członka związku wybrano jednogłośnie Józefa Piłsudskiego będącego zesłańcem w latach 1888 – 1892. Nazwa Związku łączy się ze słowem SYBIR, który dla zesłańców nie jest pojęciem geograficznym, lecz symbolem represji caratu, a później Stalina i jego następców, wobec Polski i Polaków. W swej działalności Związek nawiązuje do zesłańczej przeszłości, gdyż zesłania towarzyszą wszystkim zrywom narodu polskiego, walczącego o suwerenność narodową i państwową. W roku 1942 losy wielu zesłańców odmieniły się dzięki działaniom generała Władysława Andersa, który wyprowadził z ZSRR do Iranu armię polską oraz dziesiątki tysięcy cywilów uratowanych z więzień i łagrów, a także polski sierociniec. Związek Sybiraków zawiesił swoją działalność w okresie II wojny światowej oraz w czasie PRL, kiedy władze komunistyczne zabraniały rozpowszechniania informacji na temat zsyłek przeprowadzanych przez Rosjan. Związek został reaktywowany i zarejestrowany 17 grudnia 1988 roku. Związek Sybiraków w swej pracy nawiązuje do wkładu polskiej inteligencji w kulturę i cywilizację Syberii, a jednocześnie za swoje naczelne zadania uważa przekazywanie młodemu pokoleniu historii ojców walczących o wolność Polski i suwerenność narodową oraz kształtowanie postaw patriotyczno-obywatelskich.
Lubelski Oddział Związku Sybiraków został powołany 31 marca 1989 r. z inicjatywy śp. Karola Krasuskiego i inż. Zbigniewa Muszyńskiego, sympatyka Związku. Od 2009 roku funkcję prezesa pełni Janusz Pawłowski. Oddział bierze czynny udział w życiu społecznym oraz dokłada wszelkich starań, by upamiętnić Polską Golgotę Wschodu. Corocznie uczestniczy w Akcji Polacy – Rodakom, przygotowując zbiórki żywności i paczki świąteczne. Współuczestniczył w organizacji kolonii letnich dla dzieci polskich z Kazachstanu, wspiera Fundację Szkołom Polskim na Wschodzie im. Tadeusza Goniewicza, ufundował tablicę pamiątkową w Kościele oo. Kapucynów, współpracuje z wydawnictwami Sybirackimi: „My Sybiracy” i „Zesłaniec”. Członkowie Związku spotykają się z młodzieżą szkolną i studentami, dzieląc się swymi zesłańczymi wspomnieniami, a także uczestniczą w Marszu Pamięci Polskiego Sybiru w Białymstoku.
Z inicjatywy Zarządu Oddziału został wybudowany w Lublinie pomnik Matki Sybiraczki, którego odsłonięcie odbyło się 17 września 2000 roku, a także pomnik Bohaterów Monte Cassino odsłonięty w 2015 roku.
W 2016 roku XXVII Liceum Ogólnokształcące w Lublinie przyjęło imię Zesłańców Sybiru. Członkowie związku na czele z prezesem dają nieocenione wsparcie szkole w kształtowaniu postaw młodzieży. Stanowią dla uczniów niekwestionowany autorytet, przekazując im swoje ideały, ucząc poszanowania godności życia ludzkiego i tradycji własnego kraju oraz głębokiego patriotyzmu. Inspirują całą społeczność szkoły do podejmowania wielu inicjatyw, wierząc wspólnie z gronem pedagogicznym i rodzicami, że z Patronem szkoły wiążą się nieprzemijające wartości, które wpłyną na postawy i przyszłe życie młodzieży. We współpracy ze Związkiem Sybiraków w szkole są organizowane dla młodzieży „żywe” lekcje historii, konkursy, uroczystości, wystawy, przedsięwzięcia i projekty.
W maju 2018 r. prezes Janusz Pawłowski wspólnie z nauczycielami liceum zorganizował wyjazd na XXIX Pielgrzymkę Sybiraków na Jasną Górę. Uczniowie przygotowali i przeprowadzili uroczystą akademię oraz Drogę Krzyżową.
LUBELSCY SYBIRACY – ŚWIADKOWIE HISTORII
Zesłańcy Sybiru przekazują następnym pokoleniom
Papież Jan Paweł II nasze przeżycia nazwał „Golgotą Wschodu”.
Sowieckie deportacje Polaków są bardzo ważnym i tragicznym doświadczeniem dziejowym, którego nie można przemilczeć lub zapomnieć. Dlatego my Sybiracy, spełniając swój obowiązek patriotyczny – względem Narodu Polskiego – jego niezapisanych lub niedostatecznie zapisanych kart historii i moralny – względem naszych matek i rodzeństwa, którzy tam zmarli, a także obywatelski – względem młodzieży polskiej, będziemy jako żywi świadkowie – głosić prawdę historyczną o tamtych tragicznych dziejach ku przestrodze „by nigdy więcej”! Bo naród, który nie zna swej historii, skazany jest na powtórne jej przeżycie. My nie nawołujemy i nie uczymy wrogości względem naszych byłych ciemiężców.
Kierujemy się zasadą: Zmarłym pamięć – żyjącym pojednanie.
LUBELSKIE STOWARZYSZENIE PAMIĘCI ZESŁAŃCÓW SYBIRU
W marcu 2021 roku z inicjatywy Sybiraków, dyrektora XXVII LO i nauczycieli powstało Lubelskie Stowarzyszenie Pamięci Zesłańców Sybiru stawiające sobie jako główny cel kultywowanie i upowszechnianie pamięci o losach Zesłańców Sybiru, których niezłomna postawa jest wzorem do naśladowania dla młodzieży.
Do ważnych zadań należy otoczenie opieką „znaków pamięci” na terenie Lublina, takich jak pomnik Matki Sybiraczki, pomnik „Bohaterom Monte Cassino”, tablica pamiątkowa w kościele pod wezwaniem Niepokalanego Serca Maryi i św. Franciszka, tablica pamiątkowa i Dąb Pamięci na terenie XXVII LO im. Zesłańców Sybiru oraz upowszechnianie w świadomości lublinian istnienia i znaczenia tych znaków. W ścisłej współpracy ze Związkiem Sybiraków Oddziałem w Lublinie prowadzimy szereg działań mających na celu kultywowanie pamięci i propagowanie losów Zesłańców Sybiru, a zwłaszcza przekazywanie wartości i duchowego depozytu Zesłańców młodemu pokoleniu.
Pielęgnujemy pamięć i składamy hołd Zesłańcom Sybiru, wspólnie ze Związkiem Sybiraków uczestnicząc w obchodach rocznic deportacji w lutym i Światowego Dnia Sybiraka we wrześniu.
Opiekujemy się sztandarem Związku Sybiraków.
We współpracy ze Związkiem Sybiraków Oddziałem w Lublinie oraz Lubelskim Oddziałem IPN organizujemy konferencje edukacyjne i wystawy, które są poświęcone zesłaniom i deportacjom na Sybir.
Uczniowie szkół i mieszkańcy Lublina od 2021 biorą licznie udział w Mobilnej Grze Historycznej „Przeszliśmy – Niepokonani” poświęconej miejscom pamięci o Sybirakach w Lublinie, którą utworzyli nauczyciele XXVII LO we współpracy ze Związkiem Sybiraków i Oddziałem IPN w Lublinie.
Międzyszkolny Konkurs „Co nam przekazują Zesłańcy Sybiru?”, organizowany przez szkołę od 2017 roku jest adresowany do dwóch grup wiekowych: uczniów klas IV-VIII szkół podstawowych, szkół ponadpodstawowych i placówek oświatowych Lublina i województwa lubelskiego. Odbywa się w trzech kategoriach: plastycznej, literackiej i multimedialnej. Głównymi celami konkursu są: upowszechnienie wśród uczniów wiedzy o losach Polaków, Zesłańców Sybiru; kształtowanie tradycji patriotycznych wśród młodzieży; kultywowanie pamięci o niezłomnych Polakach, których postawa jest dla młodzieży wzorem do naśladowania; zwrócenie uwagi na dokonania Polaków w badaniu i odkrywaniu obszarów syberyjskich; upowszechnianie losów Sybiraków z Lubelszczyzny i ich wkładu w kulturę Polski; rozwijanie umiejętności plastycznych, informatycznych i literackich. W każdej edycji proponujemy temat przewodni.
Tradycją stały się uroczyste spotkania opłatkowe Sybiraków organizowane wspólnie w XXVII LO, których serdeczna atmosfera sprzyja zacieśnianiu relacji społeczności szkolnej z byłymi zesłańcami i ich rodzinami.